"سمینار
عدالت جنسیتی در اسلام
"
سلام علیکم
احتراما به استحضار می رساند دومین کنفرانس
"
عدالت جنسیتی
در اسلام" با حضور بیش از
200 نفر از علاقمندان به موضوع ، روسا و اعضای سازمانهای غیر دولتی
مربوط به زنان ، سفیر کشورمان در افریقای جنوبی ، سفیر
کشورسنگاپوردر پرتوریا و برخی از شخصیتهای علمی و دینی ، روز شنبه
در دانشگاه پرتوریا برگزار شد .این سمینار با همکاری رایزنی فرهنگی
سفارت جمهوری اسلامی ایران و سازمانهای غیر دولتی زیر برگزار گردید
:
Caring Women’s Forum
Laudium Muslim Women’s Association (LAMWA)
Laudium Cancer Care Group
Muslim Educational Trust
Muslim Students’ Association
University
of Pretoria
Crescent International
Laudium Mental Health Society
سمینار
" عدالت جنسیتی در اسلام " با تلاوت آیاتی از کلام الله مجید توسط
شیخ عمر طارق امام مسجد ابوبکر آغاز گردید و آنگاه جناب آقای
ابراهیمی سفیر کشورمان در افریقای جنوبی ضمن خوش آمدگوئی به
میهمانان و افتتاح
سمینار ، به عنوان اولین سخنران گفتند :قرآن
کریم زن و مرد را بطور مساوی در مقابل حفظ نظام اجتماعی و امر به
معروف و نهی از منکر مسئول قرار داده است .نقش اساسی زن در خانواده
به عنوان مادر و همسر مهمترین وظیفه زن می باشد که از عهده هیچ کس
غیر از وی برنمی آید
و این امر برای بقای بشر و رشد و شکوفائی استعدادهای انسانی
و نیز بقای سلامتی روحی و معنوی جامعه ضرورت دارد .
اگر زنان مسلمان بتوانند زنان دنیا را با جایگاه والا و معنوی زن
با توسل به تعالیم الهی
آشنا سازند آنگاه توسعه
زنان را در همه ابعاد شاهد خواهیم بود .برای رسیدن به این هدف زنان
باید تلاش برای شناخت خدا
، علوم ، و معنویت را آغاز کنند و سپس زنان را در سایر جوامع ، از
زیر یوغ ظلمی که بر هویت آنها و نیز خانواده های آنها
تحمیل شده است
نجات بدهند .
با توجه به توسعه ابزارهای ارتباط جمعی و تغییرات سریع در ارزشها و
نورمهای فرهنگی که الهام گرفته از افکار لیبرالی
است ضرورت یک نوع همکاری و هماهنگی برای سرمایه گذاری در
فعالیتهای آموزشی فرهنگی را ضروری می نماید .
در این زمینه همه دولتهای اسلامی که علاقمند به توسعه فرهنگ و رشد
منابع انسانی ملتهای مسلمان هستند با نقش حیاتی و کلیدی زنان در
تغییر فرهنگها برای ایجاد بستر مناسب جهت تئوریزه کردن علوم و
ایجاد معیارهای مناسب مثل تبادل اطلاعات و ایجاد شبکه های اطلاع
رسانی با تقویت و توسعه ارتباطات علمی در تمام زمینه ها و تبادل
روشنفکران و منابع انسانی
موافق هستند و تنها در این صورت است که زنان مسلمان استعدادهای خود
را توانا خواهند کرد و به عنوان الگو برای سایرین قرار خواهند گرفت
و تنها در این صورت است که
زنان مسلمان می توانند نقش اساسی را در تئوری سازی در علوم انسانی
، علوم پزشکی ، انرژی هسته ای ، زیست شناسی و سایر زمینه های تمدنی
ایفا کنند .
نگرانیهای جدی در مورد ظلمهای بزرگی که با نام آزادی ، رفع
تبعیضهای نژادی و کسب حقوق برابر که در واقع از آنها می خواهند که
مردانه رفتار نمایند وجود دارد .در حالیکه ما معتقدیم که تفاوتهائی
که خداوند متعال در بین مرد و زن خلق نموده است با اصول کرامت
انسانی ، عدالت ، آزادی و برابری منافاتی ندارد .با قبول این
واقعیت زمینه برای رشد و شکوفائی مرد و زن و نتیجتا خانواده فراهم
می شود .برای دور ماندن از بحرانهای خانواده و معنویت که آینده
جهان را تهدید می کند ما تاکید بر عدالت جنسیتی به جای برابری
جنسیتی داریم و پیشنهاد یک مدل و الگوی برجسته برای زنان مسلمان در
دنیا داریم .
کلمه حقوق به توانائیها ، امتیازات و مصونیها برگشته و مسئولیت ،
مشخص کننده وظائفی است که زنان در قبال سایر افراد جامعه دارند .بر
اساس مکتب اسلام افراد در مقابل خداوند ، خودشان ، جامعه و دنیا
بطور کل ، مسئولیت دارند .مطابق تعالیم دینی اسلام زن و مرد از
حقوق انسانی برابر برخوردار هستند ولی به هر حال به علت برخی از
ملاحظات نحوه اجرای این حقوق در مورد زنان و مردان متفاوت باشد و
حقوق زن برای تاکید بیشتر برای آنها است و حقوق زن می تواند در
حقوق فردی ، حقوق خانواده ، حقوق اجتماعی مورد بررسی قرار بگیرد
.زن و مرد در نظر خداوند متعال به لحاظ طبیعت انسانی ، هدف خلقت ،
زمینه بهره مندی از استعدادها ، کسب ارزشهای عالی انسانی برابر
هستند و عذاب و پاداش نیز برای آنها بدون در نظر گرفتن زن یا مرد
بودن در نظر گرفته شده است و ملاک برتری آنها نسبت به سایرین بر
اساس علم ، تقوا و صلاحیت آنها در اجتماع می باشد .
زن و مرد از لحاظ جسمی با هم متفاوتند و این تفاوت نیز از رموز
الهی است که خود موجب ماندگاری بشر شده است و آنها همواره مکمل
یکدیگر بوده اند و این تفاوتهای طبیعی بین زن و مرد بر اساس عدالت
خداوند بوده که همین امر هم موجب برخی از تفاوتها در حقوق شده است
که البته اینها دلیل بر فرومایه بودن زن و تبعیض غیر عادلانه در
رابطه با مرد نبوده است .
از نظر سیستم حقوق اسلامی هم ، مرد
و زن در اکثر موارد به لحاظ اشتراک در طبیعت و کرامت انسانی دارای
حقوق برابر و مسئولیتهای برابر هستند و تفاوت در مسئولیتها و وظائف
در برخی موارد ، نشانگر علو یکی بر دیگری نیست بلکه در واقع تفکیک
مسئولیتها و وظائف زن و مرد در برخی از موارد حقوقی است که در داخل
خانواده نمی توانند هردو ، آنها را انجام دهند .این تفاوتها جایگاه
معنوی خانواده به عنوان اولین واحد اجتماعی که انسانها در آن تربیت
می شوند را بالا می برد .
سخنران دوم سمینار خانم فریده محمد نماینده پارلمان افریقای جنوبی
بود که در ادامه اين همايش
به ايراد
سخنراني پرداخت.
خانم "فريده محمد" با بيان اينكه همه انسانها صرف نظر از رنگ، پوست
نژاد و زبان
در برابر خداوند متعال از حقوق مساوي برخوردار هستند، گفت:
متاسفانه تلاشهاي
زيادي براي بد جلوه دادن مفاهيم اسلامي صورت گرفته و برخي از
ارزشهاي اسلامي به طور
وارونه نهادينه شده است.
وي با استناد به آيات قراني گفت: ارزش انسانها براساس ميزان تقواي
آنها محاسبه
ميشود و باورها و رفتار انسانها بجاي جنسيت آنها ملاك اصلي قضاوت
خداوند ميباشد.
خانم فریده
محمد اضافه كرد: خداوند از
ابتداء انسان را به شكل زوج آفريد تا تكميلكننده
يكديگر در فرايند تكامل
و رشد باشند و اگرچه اين دو از لحاظ ماهيت خلقت با يكديگر
متفاوت هستند، ولي از
حقوق برابر اجتماعي و مسووليتهاي واحد الهي برخوردارند.
ملاكهاي ترقي زنان را
بايد در چارچوب ضرورتهاي ترقي جامعه تحليل و تفسير
كرد و در همين رابطه
اسلام اجازه نميدهد، انسانها قرباني انسانهاي ديگر شوند.
نماينده
پارلمان افریقای جنوبی تاكيد
كرد: دين اسلام به وحدت و يكپارچگي جوامع انساني، در
عين تفاوتهايي كه بين
آنها وجود دارد، اهميت داده است، در حاليكه بسياري از
كشورهايي كه خود را
ابرقدرت جهان ميدانند هيچ احترامي براي اين تفاوتها قايل
نيستند.
وي براي مثال به تلاش آمريكا براي عجين كردن مفهوم تروريسم با دين
اسلام و
مسلمانان اشاره كرد و گفت: پديدههايي مانند "اسلام ستيزي"، "خارجي
ستيزي"، "جهاني
شدن" و "تروريسم" محصول انديشههاي استعماري غرب هستند.
اسلام
به ما اجازه ظلم كردن را نداده است و در عين حال از
انسانها انتظار دارد هرگز زير بار ظلم نروند.
وي در بخش ديگري از سخنانش با اشاره به اهميت نقش رسانههاي غربي
در تحريف
واقعيتهاي اسلام گفت: بايد بپذيريم كه قلمها بسيار قويتر از شمشير
هستند و به همين
دليل نيز مسلمانان بايد تلاشهاي خود را براي تصحيح وضعيت رسانهاي
حاكم بر جهان
تقويت نمایند
سخنران بعدی سمینار آقای شیخ نور محمد ، روحانی شیعه و فارغ
التحصیل از قم و امام جماعت مرکز اهل البیت (ع)
سووتو بود که در خصوص
عدالت جنسیتی در اسلام صحبت کرده و گفت : بهترین معیار ما برای
تقسیم وظائف و مسئولیتها خود قرآن کریم است و بعد سنت رسول الله و
ائمه اطهار که خوشبختانه تکلیف قضیه را به وضوح روشن ساخته اند ولی
مکتبهای غیر الهی و غیر دینی چون شناختی از قرآن و احکام دین اسلام
را ندارند همواره تلاش در تخطئه آن دارند .
خداوند متعال در آیات مختلف قرآن کریم از زن و مرد بطور تساوی نام
برده و هیچ اولویتی بر یکی از آنها قرار نداده است و تنها ملاک
برتری را تقوی الهی برشمرده است .وی در ادامه صحبتهای خود به
برخی از موارد از جمله ارث بردن زن به اندازه نصف مرد و یا
اعتبار شهادت دو زن با یک مرد و غیره را مطرح کرده و بر اساس آیات
قرآن کریم و احادیث پیامبر اکرم به پاسخگوئی پرداخت و موضوع برابری
جنسیتی را از نظر فلسفه دینی و فلسفه غیر دینی مورد خدشه قرار دارد
که این امر در عالم عقلی هم مورد قبول واقع نمی شود .در ادامه وی
به تعریف عدالت پرداخته و عدالت جنسیتی را با مصالح دینی و عقلی
بیشتر سازگار دانست .
در ادامه اين
همايش خانم "ايمان رپتي" گزارشگر شبكه تلويزيوني "eTV
"
آفريقاي جنوبي در خصوص
جايگاه رسانههاي خبري در انتقال مفاهيم واقعي اسلامي به
جامعه و نقش خبرنگاران
زن مسلمان در همين خصوص سخنراني كرد.
خانم رپتي گفت: حضرت فاطمه زهرا (س) بهترين الگويي است كه زنان
خبرنگار
ميتوانند به آن تاسي كنند.
وي افزود: فاطمه(س) در سختترين شرايط سياسي آنزمان بيشترين تلاشها
را براي حفظ
ميراث پيامبر اسلام و نجات آن از بدعتها انجام داد و هرگز در قبال
انحرافها ساكت
ننشست.
خانم ایمان
رپتی در ادامه
صحبتهای خود که در مورد نقش زنان در مطبوعات و رسانه ها
سخن می گفت
افزود : خبرنگاران نميتوانند در برابر واقعيتهاي جامعه ساكت باشند
و رسانهها
با توجه به رشد فناويهاي
ارتباطات به مهمترين عوامل تغيير در اجتماعات تبديل
شدهاند . از اين لحاظ،
توجه و درك خبرنگاران از مفاهيم و ارزشهاي اخلاقي
نقش مهمي در اجراي رسالت
آنها بعنوان يك منجي و هدايتگر دارد.
در این قسمت از برنامه حضار در جلسه ، سوالات متعددی را از
سخنرانان داشتند که آنها نیز به مدت 50 دقیقه به آنها پاسخ گفتند .
بعد از نماز و پذیرائی از میهمانان دومین بخش از سمینار با سخنرانی
خانم پروفسور فاطمه میر استاد دانشگاه و از مبارزات افریقای جنوبی
که سالیان متمادی بر علیه آپارتاید و ظلم در این کشور مبارزه نموده
است آغاز شد .
خانم فاطمه میر با کهولت سنی که دارد با طی مسافت طولانی و بر روی
ویلچر از شهر دربان برای شرکت در این سمینار آمده بود که
حضور ایشان در این سمینار موجب شگفتی و خوشحالی حضار قرار
گرفته بود و نشان دهنده علاقه نامبرده برای موضوع سمینار بوده است
که سالیان زیادی را برای تحقق عدالت در این جامعه تلاش
نموده است . وی در ادامه صحبتهای خود با تبریک ولادت حضرت فاطمه
زهرا (س) ، مصادیقی از
زنان موفق و الگو را در قرآن اشاره کرده و بر برابری حقوق زنان و
مردان از دیدگاه قرآنی تاکید نمود .
آقای دکتر مقدم از پزشکان معروف مسلمان و فعال در امور اجتماعی و
فرهنگی هم در صحبتهائی به برابری مرد و زن در اسلام اشاره کرده و
تفاوتهای جسمی و فیزیولوژی را
در تضاد با حقوق برابر آنها ندانست و بر عدالت جنسیتی
از دیدگاه اسلام تاکید نمود .
آقای دکتر مقدم با بیان
اینکه زنان مسلمان بایستی با بالا بردن سطح معلومات و تحصیلات خود
بر حقوق برابر خود تاکید نمایند گفت : امروزه در برخی از کشورهای
اسلامی مثل جمهوری اسلامی ایران
زنان به جایگاههای واقعی خود رسیده اند
و من به عنوان یک مسلمان سنی احساسم این است که تنها کشوری
که امروزه با غرب و فرهنگ
غربی مقابله می کند جمهوری اسلامی ایران است و ما تکلیف داریم که
از آنها حمایت بکنیم .انقلاب اسلامی ایران به رهبری آیت الله خمینی
(ره) یک انقلاب واقعی و بر
اساس معیارهای دینی بود .
آقای دکتر مقدم در ادامه گفت : هر جا که خداوند
در آیات خود از مردان حرف زده است
زنان را نیز اشاره کرده و
بر برابری آنها تاکید ورزیده است .
آخرین سخنران سمینار خانم دکتر مژگان سخائی از جمهوری اسلامی ایران
بود که مقاله خود را در موضوع رویکردهای فمینیسم در مورد زنان
ارائه داد و گفت : هدف اصلی حرکتهای فمینیستی زیر سوال بردن مبانی
فکری و دینی در حصوص زنان بود که با افکار دینی ما کاملا در تضاد
می باشد .اسلام از زن و مرد به عنوان یک واحد انسانی نام برده و در
دین مبین اسلام توحید محوریت اساسی را دارد .نه زن بر مرد و نه مرد
بر زن برتری داده نشده است بلکه ملاک برتری در معنویت افراد و تقوی
در نظر گرفته شده است .اسلام با برخی از مباحثی که منجر به پائین
آوردن شان و شخصیت زن می باشد مخالف بوده و اینکه آیا آدم یا حوی
دچار وسوسه شیطان شدند برخلاف برخی از تفسیر ها به نظر اسلام وسوسه
شیطان دامن هر دو آنها را گرفت . بنابر این کرامت و ارزش آدمی صرف
نظر از مرد و یا زن بودن هیچ تفاوتی ندارد .زنان ابتدا باید خود را
بشناسند که چه گوهری هستند و آنگاه به معرفی بهتر خود بپردازند .
در پایان سمینار آقای پورمرجان رایزن فرهنگی سفارت کشورمان در
افریقای جنوبی ضمن جمع بندی مباحث مطرح شده در سمینار ، بر اهمیت
عدالت جنسیتی و کاربرد آن به جای برابری جنسیتی تاکید نمود و آنگاه
بطور اختصار نکاتی را در مورد شخصیت بانوی دو عالم حضرت زهرا (س)
اشاره کرده و از وی با این توصیفات به عنوان الگوی زن مسلمان یاد
کرد و آنگاه جریان فمینیسم ابتدائی ، فمینیسم رادیکالی و جریان سوم
فمینیستی را که بعد از سالها تلاش و زیر سوال بردن مباحث اعتقادی
پی به برخی از تفاوتهای جنسیتی برده و آنرا بازگو نموده اند اشاره
کرد و در خاتمه از همه حضار در سمینار تشکر و قدردانی نمود .
والسلام
پورمرجان
|